Dự kiến quy chế tuyển sinh đại học 2026 điều chỉnh xét học bạ

Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với nhiều thay đổi đáng chú ý, tập trung điều chỉnh xét học bạ, bổ sung ngưỡng điểm thi và giảm điểm cộng chứng chỉ quốc tế.

• Xét tuyển đại học 2026: Giảm mạnh điểm cộng IELTS, tối đa chỉ còn 1,5
• Thí sinh có thêm lựa chọn xét tuyển ngôn ngữ Anh ngoài kỳ thi THPTQG 2026

Điều chỉnh điều kiện xét học bạ theo hướng siết chặt

Trong dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra quy định mới nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn phương thức xét tuyển bằng học bạ vốn được nhiều cơ sở đào tạo sử dụng nhiều năm qua. Theo đó, các trường buộc phải tính điểm trung bình chung kết quả học tập của cả 6 học kỳ ở bậc trung học phổ thông, thay vì linh hoạt như trước. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp giảm chênh lệch đánh giá giữa các địa phương và trường học.

Cụ thể hơn, tổ hợp xét học bạ phải gồm tối thiểu ba môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn và môn này phải chiếm trọng số không thấp hơn một phần ba tổng điểm xét theo thang 30. Quy định này nhằm bảo đảm vai trò nền tảng của các môn học cốt lõi trong đánh giá năng lực thí sinh. Việc ấn định trọng số được xem là bước điều chỉnh quan trọng để hạn chế tình trạng lựa chọn tổ hợp có lợi thế điểm số.

Không chỉ dừng ở học bạ, thí sinh xét tuyển theo phương thức này còn phải đáp ứng ngưỡng điểm từ kỳ thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp đăng ký. Tổng điểm ba môn hoặc điểm Toán, Ngữ văn và một môn khác phải đạt tối thiểu 16/30 mới đủ điều kiện xét tuyển. Điều kiện bổ sung này cho thấy định hướng gắn chặt học bạ với kết quả thi chung, qua đó tăng tính công bằng và minh bạch.

Tranh cãi kéo dài quanh tính công bằng của học bạ

Trong nhiều năm, tỷ lệ thí sinh trúng tuyển bằng phương thức xét học bạ chiếm khoảng 30–50% tổng số nhập học tại các trường đại học, phản ánh mức độ phổ biến của hình thức này. Tuy nhiên, cách mỗi trường lựa chọn số học kỳ xét điểm, từ ba đến năm kỳ hoặc chỉ lớp 12, đã tạo ra sự không đồng nhất. Sự khác biệt này khiến dư luận đặt câu hỏi về chuẩn đánh giá chung trong tuyển sinh.

Nguyên nhân chính của tranh cãi nằm ở việc điểm học bạ chưa có chuẩn chung giữa các tỉnh và các cơ sở giáo dục, dẫn tới lo ngại về nguy cơ “chạy điểm”. Trong bối cảnh đó, dự thảo mới được xem như một nỗ lực điều chỉnh để siết lại quy trình xét tuyển. Việc buộc gắn học bạ với kết quả thi giúp giảm áp lực nghi ngờ về tính khách quan của điểm số.

Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, một số trường trung học phổ thông và cơ sở đào tạo, trong đó có Trường Trung học Phổ thông Sài Gòn đã cung cấp dữ liệu cho thấy sinh viên trúng tuyển bằng học bạ có kết quả học tập không thua kém nhóm xét điểm thi. Thực tế này cho thấy học bạ vẫn có giá trị nếu được áp dụng kèm các điều kiện kiểm soát phù hợp. Vì vậy, việc điều chỉnh thay vì loại bỏ hoàn toàn được đánh giá là phương án dung hòa.

Giảm điểm cộng và giới hạn phương thức tuyển sinh

Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 là quy định lại mức điểm cộng dành cho thí sinh có thành tích hoặc chứng chỉ. Theo đó, tổng điểm cộng tối đa vẫn là 3/30 nhưng được chia thành ba nhóm riêng biệt, mỗi nhóm không vượt quá 1,5 điểm. Cách chia này nhằm hạn chế việc dồn điểm ưu tiên quá lớn vào một lợi thế duy nhất.

Đối với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, điểm cộng tối đa chỉ còn 1,5 điểm, giảm một nửa so với trước đây. Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định trần tổng điểm cộng mà không giới hạn từng thành phần cụ thể. Sự điều chỉnh này được xem là nhằm cân bằng giữa năng lực học thuật chung và các thành tích bổ trợ.

Ngoài ra, dự thảo còn giới hạn số phương thức tuyển sinh mà mỗi trường được sử dụng và số nguyện vọng của thí sinh. Mỗi cơ sở đào tạo, kể cả các trường như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, chỉ được áp dụng tối đa năm phương thức xét tuyển, trong khi thí sinh được đăng ký không quá mười nguyện vọng. Riêng ngành Sư phạm, thí sinh chỉ được xét trong ba nguyện vọng đầu, cho thấy xu hướng quản lý chặt chẽ hơn trong tuyển sinh những năm tới.