THPT Quốc Gia năm 2023-2027
Dự thảo quy chế tuyển sinh năm 2026 đề xuất mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển đại học thay vì không giới hạn như trước. Thay đổi này được kỳ vọng giúp tinh gọn quy trình kỹ thuật, song nhiều chuyên gia lo ngại chính sách mới vô tình “đẩy phần khó” về phía thí sinh, làm giảm cơ hội trúng tuyển ngành học mong muốn.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026, trong đó đáng chú ý là quy định giới hạn số lượng nguyện vọng. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm thí sinh bị khống chế số lựa chọn khi đăng ký xét tuyển đại học trên hệ thống chung.
Trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng đa phương thức, điểm chuẩn biến động mạnh và đề thi tốt nghiệp THPT lần đầu áp dụng chương trình mới, đề xuất này đã tạo nên nhiều tranh luận trái chiều.
Thí sinh lo giảm cơ hội “thử sức”
Theo ThS. Nguyễn Hoàng Nam, cán bộ tuyển sinh ngành Quản trị kinh doanh Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng là điều dễ hiểu, bởi các em cần “mở rộng cửa an toàn” trong bối cảnh khó dự đoán điểm chuẩn.
Thầy dẫn chứng, năm ngoái tổng số nguyện vọng của thí sinh lên tới 7,6 triệu, trong đó gần 70% đăng ký trên 10 nguyện vọng. Con số này phản ánh tâm lý muốn có nhiều phương án dự phòng, thay vì “đặt cược” vào một vài lựa chọn.
“Nếu chỉ còn 10 nguyện vọng, thí sinh sẽ buộc phải cân nhắc rất kỹ. Các em có thể không dám đăng ký vào ngành yêu thích ở các trường top đầu vì sợ rủi ro, mà chuyển sang các phương án an toàn hơn. Như vậy, dù trúng tuyển, chưa chắc đã đúng ngành mong muốn”, thầy Nam nói.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng việc siết số lượng nguyện vọng có thể làm giảm xác suất trúng tuyển của thí sinh.
Thống kê 98,5% thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chỉ đúng khi các em được đăng ký không giới hạn. Khi bị cắt giảm đột ngột, cơ hội “thử sức” ở nhiều ngành, nhiều trường sẽ thu hẹp đáng kể. Điều đáng lo hơn là thí sinh có thể vào ngành mình không thật sự yêu thích. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng tới động lực học tập, thậm chí dẫn đến bỏ học giữa chừng.
Thay đổi “cục diện” tuyển sinh
Không chỉ thí sinh, nhiều chuyên gia cho rằng quy định mới còn tác động trực tiếp tới chiến lược tuyển sinh của các trường đại học.
Phân tích trước đây, khi được đăng ký tự do, học sinh thường dồn nhiều nguyện vọng vào các trường top đầu. Điều này tạo ra sự phân tầng rõ rệt: trường lớn càng “nóng”, trường top giữa và dưới khó tuyển hơn.
Tuy nhiên, khi chỉ có 10 lựa chọn, thí sinh buộc phải phân bổ nguyện vọng hợp lý hơn, dành một phần cho các phương án an toàn. Điều này có thể khiến các trường top đầu – vốn có nhiều mã ngành và chỉ tiêu lớn – lại thiếu thí sinh đăng ký. Đây là nghịch lý. Những trường có chất lượng đào tạo tốt nhưng thí sinh không dám chọn vì sợ ‘tốn’ nguyện vọng”.
Cần lộ trình phù hợp
Lý giải về đề xuất, Bộ GD&ĐT cho biết việc giới hạn nguyện vọng nhằm rút ngắn thời gian xét tuyển, giảm tải cho phần mềm và hệ thống xử lý dữ liệu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng giải pháp công nghệ nên là trọng tâm, thay vì cắt giảm quyền lựa chọn của thí sinh.
Nhiều chuyên gia đề xuất nên có lộ trình hoặc “nới trần” ở mức 15–20 nguyện vọng để dung hòa lợi ích. Giảm sốc từ vô hạn xuống 10 có thể gây xáo trộn tâm lý lớn. Cần điều chỉnh từng bước để thí sinh kịp thích nghi.
Thí sinh cần chủ động chiến lược xét tuyển
Trong bối cảnh chính sách tuyển sinh liên tục thay đổi, các chuyên gia khuyến nghị thí sinh cần tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, xây dựng chiến lược xét tuyển đại học khoa học thay vì đăng ký dàn trải.
Bên cạnh phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, nhiều trường hiện mở rộng xét học bạ, xét chứng chỉ ngoại ngữ hoặc đánh giá năng lực, giúp thí sinh có thêm cơ hội trúng tuyển.
Tại khu vực phía Bắc, Trường Đại học Lương Thế Vinh cũng triển khai đa dạng phương thức xét tuyển đại học như xét điểm thi THPT, xét học bạ và xét tuyển thí sinh đã tốt nghiệp Đại học/Cao đẳng/Trung cấp. Đại diện nhà trường cho biết việc linh hoạt phương thức giúp thí sinh giảm áp lực và chủ động lựa chọn ngành học phù hợp năng lực, sở thích.
Theo các chuyên gia, dù quy định cuối cùng chưa được ban hành, việc chuẩn bị sớm kế hoạch nguyện vọng, cân đối giữa nhóm “mơ ước – vừa sức – an toàn” vẫn là chìa khóa quan trọng để tăng cơ hội trúng tuyển trong mùa tuyển sinh 2026.
Dự thảo hiện tiếp tục được lấy ý kiến và dự kiến công bố chính thức trong thời gian tới. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra vẫn còn đó: giới hạn nguyện vọng là bước tiến cải cách hay đang vô tình đặt thêm gánh nặng lên vai thí sinh?
