THPT Quốc Gia năm 2023-2027
AI ngày càng hiện diện trong học tập và nghề nghiệp, nhưng biết sử dụng công cụ này chưa đồng nghĩa với khả năng làm việc hiệu quả cùng AI. Sinh viên cần kiến thức chuyên môn, tư duy phản biện và khả năng kiểm chứng để khai thác AI.
- Sinh viên cần làm gì để mở rộng cơ hội nghề nghiệp từ ngành học đã chọn?
- Vì sao giá trị bằng đại học ngày càng được đánh giá qua năng lực người học?
Biết dùng AI chưa đủ để làm việc hiệu quả
Trong học tập, sinh viên có thể dùng AI để tìm ý tưởng, tóm tắt tài liệu, giải thích khái niệm hoặc hỗ trợ xử lý một nhiệm vụ. Chẳng hạn, sinh viên ngành Kế toán có thể yêu cầu AI giải thích một nghiệp vụ, gợi ý cách lập bảng tính hoặc hỗ trợ phân tích số liệu. Những thao tác này giúp tiết kiệm thời gian nhưng mới thể hiện khả năng sử dụng công cụ. Quan trọng hơn, sinh viên phải hiểu cơ sở của kết quả, biết đối chiếu số liệu và vận dụng kiến thức chuyên môn để đánh giá câu trả lời của AI.
Nếu chỉ sao chép kết quả do AI tạo ra mà không hiểu cách thức hoạt động, không kiểm tra thông tin và không biết phát hiện sai sót, sinh viên vẫn có thể gặp vấn đề khi đưa sản phẩm vào thực tế. Với những lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao, một sai lệch nhỏ trong dữ liệu hoặc cách xử lý cũng có thể dẫn đến kết quả không phù hợp. Vì vậy, giá trị của AI không nằm đơn thuần ở khả năng tạo ra kết quả nhanh mà còn phụ thuộc vào năng lực của người sử dụng.
Làm việc cùng AI đòi hỏi tư duy và năng lực chuyên môn
Làm việc cùng AI đòi hỏi mức độ chủ động và năng lực chuyên môn cao hơn. Với sinh viên ngành Công nghệ thông tin, thay vì yêu cầu AI viết toàn bộ chương trình rồi sử dụng ngay, người học cần xác định rõ bài toán, đưa ra yêu cầu phù hợp, đánh giá phương án AI đề xuất, kiểm tra mã nguồn, phát hiện lỗi logic hoặc nguy cơ bảo mật và tiếp tục điều chỉnh trước khi hoàn thiện sản phẩm. Quá trình này đòi hỏi người học hiểu nguyên lý lập trình, biết phân tích yêu cầu và có khả năng nhận diện những vấn đề mà AI có thể bỏ sót. Khi đó, AI trở thành công cụ hỗ trợ quá trình phát triển sản phẩm thay vì thay thế năng lực của người lập trình. Cách tiếp cận này cũng có ý nghĩa với các ngành khác. Chẳng hạn, sinh viên Kỹ thuật phục hồi chức năng có thể dùng AI để hỗ trợ tìm kiếm, hệ thống hóa thông tin về một phương pháp phục hồi. Tuy nhiên, kiến thức chuyên môn vẫn cần được sử dụng để đối chiếu, đánh giá tính phù hợp với từng trường hợp và đưa ra lựa chọn có căn cứ.
Như vậy, làm việc cùng AI không có nghĩa giao công việc cho AI, mà là biết phân chia nhiệm vụ giữa con người và công cụ, đồng thời giữ vai trò chủ động trong toàn bộ quá trình.
Học để biến AI thành năng lực nghề nghiệp
Khi AI ngày càng được ứng dụng trong doanh nghiệp, yêu cầu đối với sinh viên sau tốt nghiệp cũng thay đổi. Nhà tuyển dụng không chỉ cần người biết sử dụng các công cụ AI mà còn cần khả năng giải quyết vấn đề, tư duy độc lập, giao tiếp, hợp tác và vận dụng kiến thức chuyên môn vào những tình huống cụ thể. Đây cũng là lý do quá trình đào tạo đại học cần tạo điều kiện để sinh viên được thực hành, giải quyết tình huống và trải nghiệm công việc thực tế. Khi đã có nền tảng chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, sinh viên mới có thể sử dụng AI một cách có mục đích, kiểm soát được kết quả và tạo ra giá trị thực.
Theo định hướng “Thực học – Thực hành – Thực nghiệp”, Trường Đại học Lương Thế Vinh chú trọng gắn kiến thức với thực hành và yêu cầu nghề nghiệp. Trong quá trình học tập, giảng viên hướng dẫn sinh viên khai thác AI để hỗ trợ tìm kiếm, xử lý thông tin, giải quyết nhiệm vụ và phát triển ý tưởng, đồng thời yêu cầu người học kiểm tra, đối chiếu và chịu trách nhiệm về kết quả. Các phòng học máy tính được trang bị nhiều máy và kết nối mạng, tạo điều kiện để sinh viên thực hành, tiếp cận các công cụ công nghệ và vận dụng kiến thức vào nhiệm vụ cụ thể. Việc trang bị nền tảng chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng với công nghệ giúp sinh viên có thêm năng lực để làm việc trong môi trường mà AI ngày càng trở thành một phần của công việc.
